Η ευρωπαϊκή μεταναστευτική θανατοπολιτική

 

eik

ΜΑΛΤΑ, 23 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2015. ΣΤΡΑΤΙΩΤΕΣ ΜΕΤΑΦΕΡΟΥΝ ΦΕΡΕΤΡΑ ΜΕ ΤΙΣ ΣΟΡΟΥΣ ΜΕΤΑΝΑΣΤΩΝ. ΚΑΜΙΑ ΣΩΡΟΣ ΔΕΝ ΤΑΥΤΟΠΟΙΗΘΗΚΕ. ΣΤΟ ΦΕΡΕΤΡΟ ΔΙΑΒΑΖΟΥΜΕ «ΑΡ. 132» –ΕΝΑΣ ΑΡΙΘΜΟΣ ΠΟΥ ΑΝΑΦΕΕΡΕΤΑΙ ΣΤΟ ΔΕΙΓΜΑ ΤΟΥ DNA ΠΟΥ ΕΛΗΦΘΗ ΑΠΟ ΤΟΝ ΝΕΚΡΟ ΜΕΤΑΝΑΣΤΗ.

 

Στη μία σχεδόν εβδομάδα που μεσολάβησε από το καινούργιο ναυάγιο νότια της Λαμπεντούζα μέχρι την έκτακτη σύνοδο των Ευρωπαίων ηγετών για το θέμα της Μεσογείου, την Πέμπτη, μια τεράστια μηχανή μόχλευσης και διαμόρφωσης της πολιτικής διαδικασίας ενεργοποιήθηκε με ένα στόχο: την εκμετάλλευση μιας ανθρώπινης τραγωδίας για την επίτευξη πολιτικών στόχων που προωθούν το δόγμα της στρατιωτικοποίησης της Μεσογείου.

Το βασικό πρόβλημα με τους Ευρωπαίους αξιωματούχους είναι ότι μοιάζουν σαν άτομα που πολιτεύονται εν μέσω ιστορικού κενού. Για να εξηγηθούμε επιστρέφουμε πίσω σε μια προηγούμενη «τραγωδία». Στις 3 Δεκεμβρίου του 2013 ένα καράβι που μεταφέρει μετανάστες και πρόσφυγες, από τη Μιζουράτα της Λιβύης προς την Ευρώπη, θα ναυαγήσει λίγο έξω από την Λαμπεντούζα. Αν θυμηθούμε όσα ακολούθησαν τότε, όσα συμβαίνουν σήμερα μοιάζουν με ένα ευρωπαϊκό déjà vu. Ο τότε ιταλός πρωθυπουργός Λέττα θα «τιτιβίσει» «ότι πρόκειται για τραγωδία». Η τότε Επίτροπος Εσωτερικών Υποθέσεων Σεσίλια Μάλμστρομ κάνει έκκληση για «πραγματική ευρωπαϊκή αλληλεγγύη πέρα από τα λόγια». Ο Επίτροπος των Επιτρόπων Μπαρόζο σπεύδει στην Ιταλία, φέρνοντας μαζί του 30 εκ. ευρώ έκτακτη χρηματοδότηση για τους πρόσφυγες.

Και πάλι, όμως, ο διάβολος της Ιστορίας κρύβεται στις λεπτομέρειες. Τρεις εβδομάδες μετά συνέρχεται η Task Force Mediteranean, που έχει εκτάκτως συστήσει ο Μπαρόζο, ως ευρωπαϊκή απάντηση στην «τραγωδία». H Task Force Med θα συνέλθει δυο φορές, όλες και όλες, τον επόμενο μήνα, αλλά θα αποτελέσει άτυπα το όχημα πάνω στο οποίο θα πατήσουν οι συντηρητικές πολιτικές δυνάμεις στην Ε.Ε., προκειμένου να προωθήσουν το δόγμα της στρατιωτικοποίησης των Ευρωπαϊκών συνόρων. Βασικός απολογητής του δόγματος αυτού είναι ο κεντροδεξιός υπουργός Εσωτερικών Αντζελίνο Αλφάνο, που εκείνη την περίοδο δεν προλαβαίνει να δέχεται συγχαρητήρια για την επιχείρηση διάσωσης Mare Nostrum την οποία ξεκινά η Ιταλία στην Μεσόγειο. Στις 29 Νοέμβριου, ενάμιση μήνα μετά, η Μάλμστρομ θα ανακοινώσει την έναρξη της λειτουργίας του συστήματος Eurosur, διαφημίζοντάς το ως μια «πραγματικά ευρωπαϊκή αντίδραση που θα σώσει τις ζωές των μεταναστών». Το σύστημα Eurosur είναι η επιτομή της δημιουργίας μιας ολοκληρωμένης αρχιτεκτονικής επιτήρησης στα εξωτερικά σύνορα της Ε.Ε.· η διάσωση δεν υπήρξε ποτέ προτεραιότητα αυτών που το συνέλαβαν και το υλοποιούν, κάτι το οποίο η Μάλμστρομ γνώριζε καλά. Υπάρχει κάτι –ακόμα και αισθητικά– αποκρουστικό στη συνήθεια των Ευρωπαίων αξιωματούχων να προωθούν αντιδραστικές πολιτικές μέσα από τα λόγια οδύνης που εκφράζουν για τις εκατόμβες στην Μεσόγειο. Πρόκειται για έναν κυνισμό που έρχεται να υπογραμμίσει την ανάδειξη της «θανατοπολιτικής» ως βασικής φιλοσοφίας της ευρωπαϊκής μεταναστευτικής στρατηγικής όπως αυτή εξελίσσεται εδώ και περίπου μια δεκαετία.

Η τραγωδία δεν είναι μόνο οι θάνατοι στη Μεσόγειο, αλλά η ίδια η ευρωπαϊκή μεταναστευτική πολιτική. Αν πάμε στο 2008, οι Ευρωπαίοι ηγέτες συγκροτούν το Σύμφωνο για την Μετανάστευση και το Άσυλο με το οποίο διακόπτουν οριστικά την πρακτική μαζικών νομιμοποιήσεων και διαμορφώνουν τι βάση για τους κοινούς μηχανισμούς επαναπατρισμών, από τους οποίους αργότερα απορρέει η περίφημη Οδηγία επιστροφών, η οποία και θέτει το πλαίσιο διοικητικής κράτησης.

Αυτή η αλληλουχία παραγωγής πολιτικής πλαισιώνεται από το σύστημα διαχείρισης των ροών όπως το φαντάζονται σήμερα όσοι εκπονούν η συνεπικουρούν κάθε εθνική μεταναστευτική πολιτική. Το σύστημα αυτό, τυπικά, περιλαμβάνει Κέντρα Πρώτης Υποδοχής, Συστήματα Ασύλου, Προαναχωρησιακά Κέντρα, Επαναπατρισμούς, άτυπα όμως περιλαμβάνει και όσα η Επιτροπή επέτρεψε σιωπηλά για χρόνια να λαμβάνουν χώρα, ώστε η πολιτική της να λειτουργεί: επαναπροωθήσεις και άλλες παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων, εξοντωτική κράτηση σε απάνθρωπες και εξευτελιστικές συνθήκες και μια σοφιστικέ αρχιτεκτονική επιτήρησης πριμοδοτουμένης αστείρευτα με ευρωπαϊκό χρήμα.

Όλη αυτή η φιλοσοφία, πάνω στην οποία στηρίζεται μέχρι και σήμερα η ευρωπαϊκή μεταναστευτική πολιτική ήταν προορισμένη να αντιμετωπίσει μια πραγματικότητα που σήμερα δεν υπάρχει. Το σύστημα διαχείρισης είναι φτιαγμένο για να επεκτείνει την «παρανομοποίηση» και να χειριστεί τις μεικτές ροές που έφταναν στην Ευρώπη, διαχωρίζοντας τους πρόσφυγες από τους μετανάστες. Από το 2012 και μετά, ενώ ο πόλεμος σαρώνει την Μέση Ανατολή η ισορροπία ανατρέπεται και οι ροές γίνονται, στη συντριπτική τους πλειοψηφία, προσφυγικές. Τυπικά, δεν είναι δυνατόν να αποβληθούν και το σύστημα καθίσταται δυσλειτουργικό εφόσον στόχος του ήταν να μειώνει τα φορτία που πρέπει να επωμιστούν τα ευρωπαϊκά κράτη μέλη. Δεν είναι τυχαίο ότι ο Αλφάνο πρωταγωνιστεί από το 2013 και μετά στην προώθηση της πολιτικής της «εξωτερίκευσης», αφού η Ιταλία είναι η πρώτη που θα βρεθεί αντιμέτωπη με αυτό το συστημικό αδιέξοδο. Χαρακτηριστικό των ορίων της υφιστάμενης ρύθμισης είναι επίσης ότι για πρώτη φορά δεν ισχύει η ανακατανομή των ροών που παρατηρούνταν εδώ και χρόνια, όταν δηλαδή κλείνει ένας δρόμος να ανοίγει ένας άλλος.

Οι Ευρωπαίοι ηγέτες, λοιπόν, καλούνται να καινοτομήσουν για ακόμη μια φορά. Ο κυνισμός και η νοσηρότητα που διακρίνει τον κόσμο στον οποίο κατοικούν είναι λογικό να τους οδηγεί σε σενάρια όπου, επικαλούμενοι ανθρωπιστικά κίνητρα, αμφισβητούν και τον τελευταίο δρόμο που απομένει σε όσους θέλουν να φτάσουν στην Ευρώπη, «τον παράνομο». Η τάση αυτή, πασπαλισμένη με γερή δόση «δημιουργικής ασάφειας», είναι διάχυτη στις αποφάσεις της Συνόδου Κορυφής της Πέμπτης.

Υπάρχει ένα όριο στο πόσο μπορεί η ανθρωπιστική ρητορική να καλύψει τον μιθριδατισμό που προωθεί την κουλτούρα της θανατοπολιτικής. Εάν η Ευρώπη κάνει γεωπολιτική με το μεταναστευτικό, τότε τα φιλομεταναστευτικά επιχειρήματα θα πρέπει να απαντούν κυνικά στους γεωπολιτικούς στόχους της Ευρώπης. Η παρέμβαση στην Λιβύη με πρωταίτιο τον εσχάτως επανακάμψαντα πολιτικά Σαρκοζύ ήταν ευρωπαϊκή πρωτοβουλία. Ευρωπαίοι ηγέτες συνέχισαν, μαζί με άλλους, να στηρίζουν την πολεμική λύση και να εξοπλίζουν την χαοτική αντιπολίτευση στη Συρία μετά το 2012, όταν ήταν φανερός ότι η συριακή κρίση μετασχηματιζόταν σε έναn πόλεμο χωρίς τέλος και ότι το καθεστώς του Άσαντ δεν κατέρρεε όπως είχαν εκτιμήσει. Φαίνεται έτσι, ότι Ευρωπαίοι ηγέτες δεν είναι μέρος της λύσης· είναι αποτυχημένοι και μέρος του προβλήματος.

Μια διαμετρικά αντίθετη μεταναστευτική πολιτική πρέπει να βασίζεται στην παραδοχή ότι μόνο η ειρήνη μπορεί να σταματήσει αυτό που συμβαίνει. Πρόκειται για στόχο που μπορεί να εκκινεί μόνο από μια πολύ συγκεκριμένη αφετηρία: τη δημιουργία και ενίσχυση ενός ειρηνευτικού ευρωπαϊκού κινήματος που θα πιέσει για την αλλαγή της γεωπολιτικής και μεταναστευτικής πολιτικής της Ε.Ε. Εάν η Ευρώπη αλλάξει στρατηγική μπορεί να επηρεάσει και τις άλλες μεγάλες δυνάμεις. Αλλά, για να γίνει αυτό, πρέπει να αλλάξει πρώτα πολιτικούς.

Δημοσιεύτηκε 25.04.2015 στα Ενθέματα 

http://wp.me/p3HsmP-bB

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s