Ευρωπαϊκή υποδοχή μεταναστών στην Αφρική

35 METANASTEYSH ok.inddΜε δυναμική πολιτική παρέμβαση σε επίπεδο Ευρωπαϊκού Συμβου- λίου και Ευρωπαϊκής Επιτροπής μια σειρά από ισχυρά κράτη-μέλη της Ε.Ε. επιδιώ- κουν τη διακοπή των ροών προσφύγων και μεταναστών προς την Ευρώπη από τη Μεσόγειο. Βασικό στοιχείο της στρα- τηγικής τους αποτελεί η «εξωτερίκευση» της διεκπεραίωσης αιτημάτων ασύλου προς χώρες της Ενωσης σε ειδικά κέντρα σε χώρες της βόρειας Αφρικής.

Ενώ έως τις αρχές του έτους η πολι- τική αυτή δεν έδειχνε να επηρεάζει ιδι- αίτερα την έντονη αντιπαράθεση που διεξάγεται στους κύκλους της Ε.Ε. γύρω από θέματα μετανάστευσης και ασύλου, η αλλαγή θέσης στις αρχές αυτού του μήνα του επιτρόπου για θέματα Μετα- νάστευσης ∆ημήτρη Αβραμόπουλου φαίνεται να φέρνει άμεσα στο προσκήνιο το θέμα της δημιουργίας τέτοιων υποδο- μών. Μάλιστα, η Επιτροπή έχει δρομο- λογήσει ήδη σε αυτή την κατεύθυνση τη συγκρότηση πολιτικού σχεδίου που θα κατατεθεί σε όλα τα κράτη-μέλη της Ε.Ε. για διαβούλευση έως τα τέλη Μαΐου.

Ο στόχος

Αν και οι λεπτομέρειες θα καθοριστούν αρκετά αργότερα, αφετηρία είναι η εκ- φραζόμενη επιθυμία ισχυρών ευρωπαϊ- κών κρατών-μελών για ανάσχεση της ραγδαίας εισόδου εκατοντάδων χιλιάδων ανθρώπων από τη Μεσόγειο προς την Ευρώπη. Το σχέδιο έχει την απόλυτη υποστήριξη της Ιταλίας, που είναι αυτή την περίοδο η βασική είσοδος προς την Ευρώπη, και της Γαλλίας. Στα τέλη Φεβρουαρίου και ο υπουργός Εσωτερικών της Γερμανίας Τομας ντε Μεζιέρ είχε, επίσης, προτείνει τη δημιουργία κέντρων υποβολής αιτημάτων ασύλου στη βόρεια Αφρική. Σε κάθε περίπτωση, προτού υλοποιήσει μια τέτοια πρόταση το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο θα πρέπει να απαντήσει σε πολύπλοκα νομικά θέματα, να ζητήσει ευρεία συναίνεση γύρω από το θέμα της κατανομής πληθυσμών που προκύπτει άμεσα, αλλά και να επιτύχει συμφωνίες με τις χώρες που θα προταθούν για να φιλοξενήσουν αυτές τις υποδομές. Μιλώντας στην εφημερίδα «The Guardian» η Ελίζαμπεθ Κολέτ, διευθύντρια του ευρωπαϊκού σκέλους του Migration Policy Institute, εξηγεί: «Πρόκειται για ένα τεράστιο βήμα, που μας φέρνει πιο κοντά σε ένα κοινό ευρωπαϊκό σύστημα ασύλου. Ομως, είναι μια πρωτοβουλία που θα έχει πολλές απρόσμενες συνέπειες. ∆ημιουργεί άμεσα πολύ μεγάλα ερωτήματα, νομικά, τεχνικά και πρα- κτικά».

Το εμπόδιο

Το βασικότερο εμπόδιο σε αυτή τη φάση είναι η δημιουργία ενός αποδεκτού και από τα 28 κράτη-μέλη μηχανισμού, που θα διευκρινίζει πού θα διανέμονται εντός Ε.Ε. όσοι αποκτούν άσυλο έξω από τα σύνορά της. Οι ειδικοί που συμβουλεύουν την Επιτροπή προτείνουν τη λύση ενός «distribution key» (κλειδάριθμου κατανομής), αλλά οι ίδιοι βεβαιώνουν ότι η συναίνεση θα είναι πολύ δύσκολη υπόθεση. Στο πρακτικό σκέλος, η δημιουργία τέτοιων κέντρων, επίσης, αποτελεί πρόκληση. Κάποιοι προτείνουν την αξιοποίηση γραφείων της Ε.Ε. σε χώρες της Αφρικής για να καλυφθούν οι ανάγκες σε υποδομές. Ωστόσο, πρόκειται για αντιπροσωπείες που δεν έχουν το ανθρώπινο δυναμικό για το μέγεθος μιας τέτοιας δραστηριότητας, ούτε αρκετά εξειδικευμένα στελέχη σε ζητήματα μετανάστευσης και ασύλου.

Αρκετοί επικριτές της πρωτοβουλίας θεωρούν ότι πίσω από την κουβέντα για τα κέντρα υποβολής αιτημάτων ασύλου ουσιαστικά κρύβεται η επιθυμία πολλών κρατών-μελών να κλείσει ο δρόμος της Μεσογείου. «Πρόκειται για μια κυνική συζήτηση» λέει ο Καρλ Κοπ, στέλεχος της Pro Asyl, μίας από τις πιο δραστήριες οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών για την προστασία των δικαιωμάτων των προσφύγων πανευρωπαϊκά. «Η ιδέα γι’ αυτά τα κέντρα προκύπτει ταυτόχρονα με τη μείωση της ευρωπαϊκής δραστηρι- ότητας στη Μεσόγειο. Αυτό σημαίνει ότι ο αριθμός των θανάτων θα αυξηθεί εκ νέου. Υπάρχουν ήδη αρκετοί προσφυγικοί καταυλισμοί στη βόρεια Αφρική και στις χώρες που γειτονεύουν με Ιράκ και Συρία. Η πραγματική πρόκληση είναι να δοθεί στους πρόσφυγες που βρίσκονται εκεί προστασία και η δυνατότητα για μια ζωή με αξιοπρέπεια μέσα στην Ε.Ε.».

Η απόπειρα μετάβασης ευθυνών έξω από την Ε.Ε. εκθέτει την Ευρώπη, σύμφωνα με τον Κοπ: «Ουσιαστικά, επιβεβαιώνει την πρόθεση να καλυφθεί η ευρωπαϊκή αδράνεια σε σχέση με τα τεράστια νούμερα θανάτων που καταγράφονται στη Μεσόγειο, αλλά και όσον αφορά τη μιζέρια των προσφύγων στην αντίπερα όχθη της Μεσογείου».

Το δυστύχημα στη Λαμπεντούζα και η ανυπόμονη Ιταλία

ΤΟ ΦΘΙΝΟΠΩΡΟ του 2013, έπειτα από ένα δυστύ- χημα ανοιχτά της νήσου Λαμπεντούζα και τον πνιγμό εκατοντάδων ανθρώπων, η Ιταλία αρχίζει μια δι- αρκή στρατιωτική επιχείρηση έρευνας και διάσωσης στην ευρύτερη περιοχή της κεντρικής Μεσογείου, την περίφημη «Mare nostrum». Εως τη διακοπή της, τον Νοέμβριο του 2014, έσωσε πάνω από 120.000 ανθρώπους, αλλά κόστισε περισσότερα από 100 εκατομμύρια στις ιταλικές Αρχές. Εκτοτε η επιχείρηση αντικαταστάθηκε από την πολύ λιγότερο φιλόδοξη «Triton», που τη συντονίζει η Frontex, η οποία δεν έχει προτεραιότητα τις διασώσεις, αλλά επικεντρώνεται στον έλεγχο των εξωτερικών ευρωπαϊκών συνόρων έως και 30 μίλια νότια από τις ακτές. Εκείνη την περίοδο πρώτη η Ιταλία δρομολόγησε και τις προτάσεις που πλαισιώνουν σήμερα την πρωτοβουλία της Ε.Ε. για κέντρα στη βόρεια Αφρική. Ο πρωταγωνιστικός ρόλος που διαδραματίζουν η Ιταλία και ο υπουργός Εσωτερικών Αντζελίνο Αλφάνο στην προώθηση αυτού του μετασχηματισμού της μεταναστευτικής πολιτικής της Ε.Ε. είναι αποτέλεσμα της ανάγκης να κλείσει το πέρασμα προς την Ιταλία και ταυτόχρονα να αναβαθμιστεί από εθνικό σε ευρωπαϊκό θέμα το ζήτημα της μετανάστευσης στη Μεσόγειο. Ετσι ώστε να μην επωμίζεται η Ιταλία τόσο το οικονομικό κόστος του ελέγχου όσο και το ηθικό κόστος της απώλειας ανθρώπινων ζωών από πνιγμό. Σε μεγάλο βαθμό η αλλαγή στάσης από την Επιτροπή στο θέμα μπορεί να θεωρηθεί μεγάλη επιτυχία των εντατικών προσπαθειών του Αλφάνο.

Συνεργασία

ΕΝΤΟΝΗ κριτική φαίνεται να δέχεται η Ιταλία, που, ως βασικός αποδέκτης πληθυσμιακών ροών από το 2013 και έπειτα με διαφορά από όλες τις υπόλοιπες χώρες του ευρωπαϊκού Νότου, αναπτύσσει έντονη κινητικότητα για την προώθηση του σχεδιασμού. Στα τέλη της προηγού- μενης εβδομάδας διέρρευσε σε ελληνικά και ξένα Μέσα διαβαθμισμένο έγγραφο, με το οποίο η Ιταλία έβαζε θέμα εμπλοκής ναυτικών δυνάμεων της Αιγύπτου και της Τυνησίας στην ανάσχεση πλεούμενων που μεταφέρουν μετανάστες και πρόσφυγες. Το νέο σχέδιο προβλέπει τη συνδρομή της Ε.Ε. προς τις δύο χώρες για την αναβάθμιση των επιχειρησιακών δυνατοτήτων που έχουν στη Μεσόγειο με αντάλλαγμα τη συμμε- τοχή τους στην έρευνα και τη διάσωση ανθρώπων που θα ε- πιστρέφονται στον τόπο επιβί- βασής τους.

Δημοσιεύτηκε στην “Επένδυση” 28.03.2015

http://wp.me/p3HsmP-b1

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s