Η πρωτοβουλία Τσίπρα για Έκτακτη Ευρωπαϊκή Σύνοδο είναι σωστή, η έμφαση στον Κανονισμό Δουβλίνο άστοχη

tsipra

Η πρωτοβουλία για μια Έκτακτη Ευρωπαϊκή Σύνοδο με θέμα το μέλλον της Ευρωπαϊκής μεταναστευτικής πολιτικής είναι πολύ επίκαιρη. Η τοποθέτηση όμως της αναθεώρησης του Κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 343/2002 (Δουβλίνο ΙΙ) ως κεντρικό πρόταγμα σε μια πρωτοβουλία με στόχο την ανατροπή της ισχύουσας πολιτικής προδίδει μερικώς τουλάχιστον άγνοια για την εξέλιξη τόσο των επιμέρους ζητημάτων όσο και της γενικότερης κατεύθυνσης της Ευρωπαϊκής μεταναστευτικής πολιτικής. Προδικάζει μάλιστα τη διαιώνιση παρανοήσεων και ημιμάθειας που χαρακτηρίζει το δημόσιο διάλογο στην Ελλάδα γύρω από το τεράστιο ζήτημα της μετανάστευσης.

Ο κανονισμός Δουβλίνο θεσπίζει τα κριτήρια και τους μηχανισμούς προσδιορισμού του κράτους μέλους της Ε.Ε. που είναι υπεύθυνο για την εξέταση αίτησης ασύλου η οποία υποβάλλεται σε κράτος μέλος από υπήκοο τρίτης χώρας. Στις περισσότερες περιπτώσεις αυτό είναι το κράτος από το οποίο ο αιτών άσυλο έχει μπει στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Ταυτόχρονα προβλέπει τους όρους με τους οποίους ενεργοποιείται το δικαίωμα στην οικογενειακή επανένωση για τους αιτούντες άσυλο και τους ασυνόδευτους ανήλικους. Μάλιστα σύμφωνα με την αναθεώρηση του κανονισμού που μπήκε σε ισχύ από την 1η Ιανουαρίου του 2014 (πράγμα που καθιστά τον όρο Δουβλίνο ΙΙ αδόκιμο, εφόσον θα πρέπει να γίνεται αναφορά στο Δουβλίνο ΙΙΙ) διευρύνεται κατά πολύ ποιοι έχουν δικαίωμα οικογενειακής επανένωσης.

Αυτή η εξέλιξη, όπως και η τρέχουσα εφαρμογή του κανονισμού στην Ελλάδα, είναι κάτι που παραδόξως σήμερα ευνοούν τη χώρα μας. Αυτό συμβαίνει έπειτα από την καταδικαστική απόφαση- ορόσημο του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων M.S.S. κατά Βελγίου και Ελλάδας ( 21η Ιαν. 2011, α.α. 30696/69) που καταδίκασε το Βέλγιο για επιστροφή αιτούντος άσυλο στη χώρα μας η οποία παραβίασε τα δικαιώματα του.

Συνέπεια της απόφασης ήταν η σε μικρό χρονικό διάστημα αναστολή επιστροφών αιτούντων άσυλο από το σύνολο των Ευρωπαϊκών χωρών πλην ελάχιστων εξαιρέσεων. Από τότε και μετά αυξήθηκε η χρήση της οικογενειακής επανένωσης ως ένα από τα ελάχιστα διαθέσιμα πια μέσα για να φτάσουν αιτούντες άσυλο και ασυνόδευτοι ανήλικοι στον πραγματικό προορισμό τους. Κάτι που λογικά θα διευρυνθεί τον επόμενο καιρό με το Δουβλίνο ΙΙΙ, που θεσμοποιεί την αναβολή επιστροφών σε χώρα όταν κριθεί ότι εκεί κυριαρχούν ακατάλληλες συνθήκες κράτησης και υποδοχής που συνεπάγονται απάνθρωπες και εξευτελιστικές συνθήκες διαβίωσης.

Άρα, από τον Ιανουάριο 2011, η Ελλάδα δεν επιβαρύνεται με επιστροφές αιτούντων άσυλο από άλλα κράτη μέλη Ε.Ε. βάσει του Κανονισμού Δουβλίνο, ενώ διασφαλίζεται η νόμιμη μεταφορά αιτούντων άσυλο και ασυνόδευτων ανηλίκων σε άλλες χώρες για τους σκοπούς της οικογενειακής επανένωσης.

Ο εγκλωβισμός λοιπόν των μεταναστών και προσφύγων στην Ελλάδα, κάτι που βρίσκεται στη βάση του προβληματισμού στην επιστολή προς τους Χέρμαν Βαν Ρομπάι, Μπαρόζο και Σουλτς μπορεί να αποδοθεί στο Δουβλίνο (ΙΙ ή ΙΙΙ) σε σχετικά μικρό βαθμό. Βεβαίως και η συνολική αναθεώρηση του Κανονισμού θα πρέπει να περιλαμβάνεται σε όποια διεκδίκηση για έμπρακτη αλληλεγγύη προς τα κράτη της ευρωπαϊκής περιφέρειας, καθώς η θεωρητική προϋπόθεση στην οποία βασίζεται ο εν λόγω κανονισμός – ότι υπάρχουν κοινά στάνταρντ στις διαδικασίες ασύλου και στην απόλαυση των δικαιωμάτων σε όλα τα κράτη μέλη – αποτελεί προϊόν φαντασίας. Αλλά, χωρίς άλλα πρόσθετα μέτρα νόμιμης ανακατανομής, στο εσωτερικό της Ε.Ε. στην κατεύθυνση του επιμερισμού των ευθυνών, ακόμα και εάν σήμερα αφαιρεθεί από την θεσμική Ευρωπαϊκή υποδομή ο συγκεκριμένος κανονισμός το πρόβλημα θα παραμένει. Ναι μεν δεν θα επιστρέφονται στην Ελλάδα, αλλά ούτε θα μπορούν να φύγουν νόμιμα από τη χώρα.

Η ανάλυση του προβλήματος στην επιστολή είναι στη σωστή κατεύθυνση αλλά η έμφαση στον Κανονισμό άστοχη.

Ο βασικός λόγος εγκλωβισμού πληθυσμών στην Ελληνική επικράτεια αλλά και των συνεχώς αυξανόμενων θανάτων στα σύνορά της, οφείλεται τόσο στις αυξημένες υποχρεώσεις της Ελλάδας για έλεγχο και αποτροπή των μεταναστευτικών ροών ως χώρα εισόδου στην επικράτεια του Σένγκεν, όσο και στο ότι γενικότερα η Ευρωπαϊκή μεταναστευτική πολιτική έχει συστηματικά αποκλείσει κάθε νόμιμο δρόμο προς την Ευρωπαϊκή ενδοχώρα. Στη βάση αυτής της εξέλιξης βρίσκεται η άρνηση των κρατών μελών της ΕΕ να υπαναχωρήσουν από το κυριαρχικό δικαίωμα ελέγχου των συνόρων τους δημιουργώντας μια ευρωπαϊκή περιφέρεια μέσα στην οποία το πρόβλημα των μικτών πληθυσμιακών ροών πιθανότατα θα διευθετούνταν με την κατανομή ευθυνών, όπως ζητά και η επιστολή.

Την ουσία της δυσκολίας της κατανόησης του προβλήματος και ανακλαστικής στοχοποίησης του κανονισμού Δουβλίνο για τον προβληματικό χαρακτήρα της ευρωπαϊκή πολιτικής μετανάστευσης και ασύλου ζητώντας την κατάργηση ή δραστική αλλαγή του, που επανεμφανίζεται και στην πρωτοβουλία του Αλέξη Τσίπρα, έχει συνοψίσει πολύ εύστοχα σε άρθρο του ο επίκουρος καθηγητής στο Τμήμα Νομικής ΑΠΘ και πρώην Γενικός Γραμματέας του Υπ. Εσωτερικών αρμόδιος και για θέματα μετανάστευσης Ανδρέας Χ. Τάκης λέγοντας ότι «σε μια ενιαία πολιτική επικράτεια κατά αρχην θα ήταν εντελώς παράλογο να διαχειρίζεσαι ένα συνοριακό πρόβλημα όχι στην εσωτερική περιφέρεια του κοινού συνόρου, αλλά στο γεωπολιτικό κέντρο».

Το πραγματικό πρόβλημα συνεπώς θα πρέπει να αναζητηθεί όχι στον κανονισμό του Δουβλίνου, «αλλά μάλλον στις βασικές και συντηρητικές στρατηγικές επιλογές των ευρωπαϊκών κυβερνήσεων, κυρίως δε την απόφαση τους να εγκαταστήσουν ένα κοινό σύνθετο μηχανισμό ανάσχεσης της παράνομης μετανάστευσης προς την κοινή ευρωπαϊκή επικράτεια. Όπως αναμενόταν, ο τρόπος με τον οποίο τα κράτη μέλη αντιλαμβάνονται τον κοινό αυτό στόχο έχει περισσότερο τη διάσταση της από την εθνική τους σκοπιά διασφάλιση όχι μιας κοινής όσο της δικής τους επικράτειας».

Βασικό ρόλο στη δημιουργία της υποδομής ανάσχεσης που εγκαθιστά η Ευρωπαϊκή Ένωση στα εξωτερικά σύνορά της έχουν τα τεράστια οικονομικά συμφέροντα που σχετίζονται με την στρατιωτικοποίηση των συνόρων της Ε.Ε. και συνδιαμορφώνουν σήμερα την Ευρωπαϊκή μεταναστευτική πολιτική όσο και το χαρακτήρα του Ευρωπαϊκού ολοκληρώματος γενικότερα.

Κάθε πολιτική πρωτοβουλία που έχει στόχο να αναμετρηθεί με το θέμα της Ευρωπαϊκής μεταναστευτικής πολιτικής πρέπει να κατανοεί και συνυπολογίζει τα προηγούμενα ώστε να μην παγιδεύεται σε αυτό για το οποίο το κεντρικό άρθρο της σημερινής ‘Αυγής’ που παρουσιάζει την επιστολή κατηγορεί τους ηγέτες της κυρίαρχης Ευρώπης, ήτοι για «επικοινωνιακή διαχείριση τραγωδιών» όπως αυτή στο Φαρμακονήσι.

http://wp.me/p3HsmP-4V

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s